Nieformalne zgromadzenie wspólników sp. z o.o.

Moderator: prawnik24

Nieformalne zgromadzenie wspólników sp. z o.o.

Postprzez Piotr Matysiak » Nie Lip 15, 2007 10:12 pm

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 21 grudnia 2004 r.
VI ACa 443/2004
Uprzednia zgoda wspólników na nieformalne zwołanie Zgromadzenia nie rodzi skutków prawnych, gdyż uchwały można powziąć w razie braku formalnego zwołania zgromadzenia tylko po spełnieniu przesłanek ustanowionych przepisem art. 240 ksh.

Uzasadnienie

Powód - Leszek Andrzej P. wniósł 5 listopada 2001 r. - w pozwie skierowanym przeciwko Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Usługowemu „T.” Sp. z o.o. w W. - o uchylenie uchwały wspólników o przymusowym umorzeniu udziału powoda, podjętej 8 października 2001 r. na Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Wspólników pozwanej Spółki.

Według twierdzeń powoda, Zgromadzenie zostało zwołane z naruszeniem przepisu art. 238 § 1 ksh; legitymacja powoda do zaskarżenia uchwały wynika z przepisu art. 250 pkt 4 ksh; uchwała o umorzeniu udziału została podjęta na podstawie postanowienia umowy spółki, wprowadzonego uchwałą o zmianie tej umowy, która 8 października 2001 r. nie była wpisana do rejestru stosownie do przepisu art. 255 § 1 ksh. Zdaniem powoda, powództwo o uchylenie uchwały znajduje uzasadnienie w treści przepisu art. 249 § 1 ksh, gdyż prowadzi do wyłączenia powoda ze spółki na drodze umorzenia jego udziału za kwotę 1.976 zł, podczas gdy wartość tego udziału wynosi 300.000 zł (v. pozew oraz pismo procesowe z 31 grudnia 2001 r.).

Pozwana, której aktualna firma brzmi „T.” Sp. z o.o., wniosła o oddalenie powództwa, zarzucając brak po stronie powoda legitymacji do zaskarżenia uchwały z uwagi na obecność powoda na Zgromadzeniu w dniu 8 października 2001 r. i jego odmowę wzięcia udziału w głosowaniu nad uchwałą oraz niezgłoszenia do protokołu sprzeciwu.

Wyrokiem z dnia 24 marca 2004 r. Sąd Okręgowy w W. uchylił zaskarżoną uchwałę i orzekł o kosztach.

Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy przyjął następujące ustalenia faktyczne.

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pod firmą „Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe T.” Sp. z o.o. z siedzibą w W. - zawarta 28 września 1989 r. - nie przewidywała umorzenia udziałów wspólników.

Założycielami i wspólnikami Spółki byli: Zygmunt B., Mirosław G., Leszek P. oraz Adam P., przy czym każdy ze wspólników objął w pozwanej Spółce jeden udział.

Od 1991 r. Leszek P. wycofał się faktycznie z czynnego udziału w działalności Spółki.

Powód dowiedział się o Zgromadzeniu Wspólników, którego zwołanie planowano na 8 października 2001 r., od członka zarządu - Adama P. W rozmowie telefonicznej Adam P. poinformował powoda o terminie i porządku obrad Zgromadzenia Wspólników. Powód został poinformowany między innymi o tym, że porządek obrad Zgromadzenia przewiduje podjęcie uchwały o umorzeniu udziału powoda. Następnie 4 października 2001 r. Adam P. przekazał osobiście powodowi zaproszenie na Zgromadzenie Wspólników, zaplanowane na 8 października 2001 r. na godz. 15.00 w Kancelarii Notarialnej przy Al. J. 133 lok 5. Porządek obrad tego Zgromadzenia przewidywał zmianę umowy spółki, między innymi przez wprowadzenie postanowienia o możliwości umorzenia udziałów zgodnie z art. 199 ksh oraz podjęcie uchwał w przedmiocie umorzenia udziału Leszka P. oraz udziału Mirosława G. Odbiór powyższego zaproszenia powód pokwitował pismem ręcznym na egzemplarzu zaproszenia, który pozostał do dyspozycji Zarządu Spółki.

Powód przybył do Kancelarii Notarialnej 8 października 2001 r., lecz następnie ją opuścił. Z protokołu Zgromadzenia Wspólników, sporządzonego w formie notarialnej, wynika, że po zarządzeniu sporządzenia listy obecności Przewodniczący Zgromadzenia Zygmunt B. podpisał ją i stwierdził, że w Zgromadzeniu biorą udział wspólnicy reprezentujący 75% kapitału zakładowego. Na liście obecności nie było podpisu powoda Leszka P. Ponadto w powołanym protokole brak jest adnotacji, co do tego, aby powód brał udział w głosowaniach.

Zgromadzenie Wspólników podjęło uchwałę nr I o zmianie umowy spółki między innymi poprzez wprowadzenie możliwości umorzenia udziałów zgodnie z przepisem art. 199 ksh.

Zgromadzenie podjęło również uchwałę nr III o przymusowym umorzeniu udziału powoda Leszka P. o wartości nominalnej 25 zł. W uchwale wskazano, że umorzenie następuje bez zgody wspólnika z czystego zysku, bez obniżenia kapitału zakładowego, wspólnikowi przysługuje wynagrodzenie według wartości księgowej. Jako uzasadnienie podano okoliczności, że od 19 listopada 1991 r. Leszek P. nie uczestniczy w pracach Spółki, w Zgromadzeniach Wspólników, w posiedzeniach Zarządu, jak również nie wykonuje uchwał Zgromadzenia Wspólników.

O podjętych uchwałach powód został powiadomiony przez Zarząd pozwanej Spółki pismem datowanym 16 października 2001 r.

Sąd Okręgowy ustalił, że Zgromadzenie Wspólników zostało zwołane wadliwie, ponieważ nie zachowano wymogów określonych w art. 238 § 1 ksh. Fakt telefonicznego powiadomienia powoda o planowanym Zgromadzeniu, a następnie wręczenie powodowi zaproszenia osobiście przez jednego z członków zarządu skutkuje wadliwością zwołania Zgromadzenia, o jakiej mowa w art. 250 punkt 4 ksh.

Na podstawie protokołu Zgromadzenia z dnia 8 października 2001 r., sporządzonego w formie aktu notarialnego, Sąd I instancji ustalił, że powód nie był obecny na tym Zgromadzeniu, ani w jego fazie początkowej (sporządzenie listy obecności), ani później w czasie podejmowania uchwał. Sąd orzekający wskazał, że fakt przyjścia powoda do Kancelarii Notarialnej w dniu Zgromadzenia nie oznacza jego obecności na tym Zgromadzeniu.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że powód ma legitymację czynną do wystąpienia z powództwem o uchylenie uchwały wspólników na podstawie art. 250 pkt 4 ksh. Zgodnie bowiem z tym przepisem prawo do wytoczenia powództwa o uchylenie uchwały wspólników przysługuje wspólnikowi, który nie był obecny na zgromadzeniu, jedynie w przypadku wadliwego zwołania zgromadzenia wspólników lub też powzięcia uchwały w sprawie nieobjętej porządkiem obrad.

Sąd uznał, że zaskarżona uchwała jest sprzeczna z umową Spółki, gdyż umowa ta w chwili podjęcia uchwały o przymusowym umorzeniu udziału powoda nie przewidywała instytucji umorzenia udziału. Zmiana zaś umowy Spółki wprowadzona uchwałą nr I Zgromadzenia Wspólników z dnia 8 października 2001 r. nie miała waloru skuteczności w świetle przepisu art. 255 § 1 ksh, w myśl którego zmiana umowy spółki wymaga uchwały wspólników i wpisu do rejestru.

W ocenie Sądu I instancji, podjęcie w stosunku do powoda uchwały o przymusowym umorzeniu jego udziałów w pozwanej Spółce z określeniem wynagrodzenia na minimalnym poziomie wartości księgowej udziału miało na celu pokrzywdzenie wspólnika.

Z tych względów Sąd Okręgowy przyjął, że zachodzą przesłanki uchylenia zaskarżonej uchwały, ustanowione przepisem art. 249 § 1 ksh.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2004 r. został zaskarżony przez pozwaną Spółkę apelacją, która zarzuca Sądowi I instancji:

- naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 249 i 250 ksh poprzez błędną wykładnię,

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 210, art. 235, art. 236, art. 249, art. 258, art. 299, art. 220 i art. 222 kpc, które miało istotny wpływ na błędne ustalenia faktyczne i wynik sprawy.

Apelacja wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów procesu ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Jest poza sporem, że Zgromadzenie Wspólników, planowane na dzień 8 października 2001 r., nie zostało zwołane listami poleconymi lub pocztą kurierską, za pisemnym potwierdzeniem odbioru, wysłanymi co najmniej na dwa tygodnie przed terminem zgromadzenia wspólników.

Niesporne jest także, iż członek zarządu pozwanej Spółki powiadomił powoda telefonicznie o terminie i porządku obrad Zgromadzenia, które miało odbyć się 8 października 2001 r.

Następnie 4 października 2001 r. członek zarządu pozwanej Spółki osobiście przekazał powodowi pisemne zaproszenie na Zgromadzenie datowane 1 października 2001 r. Na egzemplarzu tego zaproszenia przeznaczonym dla Spółki powód pokwitował jego odbiór (k. 39).

Jest także poza sporem, że w dniu 8 października 2001 r. do Kancelarii Notarialnej przybyli wszyscy wspólnicy pozwanej Spółki. Według twierdzeń pozwanej Spółki (oświadczenie członka zarządu pozwanej - Zygmunta B. z 13 lutego 2002 r. - k. 62, a także oświadczenie Adama P. z 10 kwietnia 2002 r.) po dyskusji z obecnymi wspólnikami oraz radcą prawnym Leszek P. oświadczył, że odmawia udziału w Zgromadzeniu oraz w głosowaniu i - nie podpisując listy obecności - opuścił kancelarię, stwierdziwszy, że nie zgadza się na żadne zmiany umowy Spółki i umorzenie jego udziałów. Powód przyznaje, że uczestniczył w dyskusji w przedmiocie proponowanych uchwał w czasie oczekiwania na notariusza, który był w sąsiednim pokoju, lecz wyszedł z kancelarii przed sprawdzeniem listy obecności i - wobec tego - zaprzecza, aby odmówił podpisania listy obecności (protokół z rozprawy z 10 marca 2004 r. - k. 81-83).

W konsekwencji - według treści notarialnego protokołu Zgromadzenia Wspólników pozwanej Spółki z dnia 8 października 2001 r. - Przewodniczący Zgromadzenia - Zygmunt B. stwierdził po sporządzeniu i podpisaniu listy obecności, że w Zgromadzeniu biorą udział wspólnicy reprezentujący 75% kapitału zakładowego (protokół - k. 9-13 i 33-37).

W tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, że zwołanie Zgromadzenia Wspólników pozwanej Spółki nastąpiło z naruszeniem przepisu art. 238 § 1 ksh, czyli wadliwie w rozumieniu przepisu art. 250 punkt 4 ksh.

Przepis art. 238 § 1 ksh przewiduje dwa skuteczne sposoby zawiadamiania wspólników o ich zgromadzeniu, tj. list polecony oraz przesyłkę kurierską, które winny być wysłane, co najmniej na dwa tygodnie przed terminem zgromadzenia. Skoro, więc pozwana Spółka nawet nie twierdzi, aby zaproszenie na Zgromadzenie na 8 października 2001 r. wysłano w wyżej wskazany sposób, to doszło do naruszenia przepisu art. 238 § 1 ksh, a zatem Zgromadzenie zwołano wadliwie.

Apelacja wywodzi, że termin Zgromadzenia oraz zastosowany sposób zawiadomienia powoda o Zgromadzeniu były uzgodnione z powodem. W odpowiedzi na pozew oraz w piśmie procesowym z dnia 10 kwietnia 2002 r. pozwana wnosiła o dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron na okoliczność tych uzgodnień. Jednakże na rozprawie 10 marca 2004 r. pozwana cofnęła wnioski dowodowe (protokół z rozprawy - k. 82 odwrót). Zarzut zatem apelacji naruszenia przepisów postępowania przez niedopuszczenie zgłoszonych dowodów jest nietrafny. Pozwana nie wnosiła we właściwym czasie o sprostowanie protokołu z rozprawy w części dotyczącej oświadczenia o cofnięciu wniosków dowodowych, wobec tego nie może w postępowaniu apelacyjnym skutecznie podnosić, że protokół z rozprawy winien być sprostowany.

Niezależnie od powyższego należy wskazać, że nawet gdyby wspólnicy uzgodnili rzeczywiście termin Zgromadzenia i przed Zgromadzeniem wyrazili zgodę na zastosowany przez Zarząd pozwanej tryb zwołania tego Zgromadzenia, to powyższe okoliczności nie podważałyby ustalenia o wadliwości zwołania Zgromadzenia.

Taka uprzednia zgoda wspólników na nieformalne zwołanie Zgromadzenia nie rodzi bowiem skutków prawnych, gdyż uchwały można powziąć w razie braku formalnego zwołania zgromadzenia tylko po spełnieniu przesłanek ustanowionych przepisem art. 240 ksh. W konsekwencji kwestia, czy z powodem uzgodniono termin odbycia Zgromadzenia Wspólników pozwanej Spółki na 8 października 2001 r. oraz sposób doręczenia mu zaproszenia na to Zgromadzenie nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia danej sprawy.

Sąd I instancji prawidłowo również ustalił, że powód nie wziął udziału w Zgromadzeniu Wspólników pozwanej Spółki w dniu 8 października 2001 r. Jak wynika z protokółu tego Zgromadzenia powód nie był obecny w chwili zarządzenia przez Przewodniczącego Zgromadzenia sporządzenia listy obecności, nie podpisał tej listy i nie był obecny w czasie obrad tego Zgromadzenia, w trakcie których głosowano nad uchwałami (protokół - k. 9-13 i 33-37).

Apelacja zarzuca, że ustalenie, co do nieobecności powoda na Zgromadzeniu jest sprzeczne z materiałem dowodowym zebranym w sprawie i zostało poczynione z naruszeniem przepisów postępowania poprzez pominięcie wniosków pozwanej Spółki o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka M.G. i zeznań w charakterze strony Z.B. i A.P. na okoliczność, że powód przybył na Zgromadzenie i po „ostrej dyskusji” oświadczył, że odmawia uczestnictwa w Zgromadzeniu, podpisania listy obecności i głosowania, po czym opuścił salę obrad. Jednakże - jak już wyżej wskazano - pozwana Spółka cofnęła wnioski dowodowe i - wobec tego - nie może skutecznie stawiać zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania przez nieprzeprowadzenie dowodów. Ponadto obecność powoda w Kancelarii Notarialnej, udział w dyskusji oraz fakt opuszczenia przez powoda sali obrad przed podpisaniem listy obecności są między stronami niesporne i nie wymagają dowodu (art. 229 kpc).

Spór między stronami, co do stanu faktycznego sprowadza się do kwestii, czy przed opuszczeniem sali powód oświadczył - jak twierdzi pozwana - że odmawia udziału w Zgromadzeniu i w głosowaniu oraz w podpisaniu listy, czy też - jak twierdzi powód - nie odmówił on podpisania listy obecności, a wyszedł przed sprawdzeniem obecności, po przyjściu do sali notariusza i ustaleniu, że do zmiany umowy spółki jest wymagana większość bez udziału powoda.

Jednakże niezależnie od tego, czy powód złożył wskazywane przez Spółkę oświadczenia, czy też nie, trzeba stwierdzić, że powód nie był obecny na Zgromadzeniu w trakcie sporządzenia listy obecności oraz głosowań. Jeżeli przy tym powód złożył powoływane oświadczenia, to tym wyraźniej sprecyzował wolę niebrania udziału w tym Zgromadzeniu.

Skoro, więc powód nie był obecny na Zgromadzeniu, to wobec wadliwego zwołania tego Zgromadzenia ma w świetle przepisu art. 250 punkt 4 ksh legitymację czynną do zaskarżenia uchwał przegłosowanych na tym Zgromadzeniu.

Kwestionując legitymację czynną powoda, pozwana Spółka podnosiła, że nieobecność powoda nie była spowodowana wadliwością zwołania zgromadzenia, a odmowa głosowania jest nieskuteczna w świetle wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2000 r. V CKN 14/2000 (OSNC 2001/6 poz. 82). Przepis art. 250 pkt 4 ksh nie ustanawia jednak istnienia związku przyczynowego między wadliwością zwołania zgromadzenia a nieobecnością wspólnika jako dodatkowej przesłanki powstania po stronie tego wspólnika legitymacji do zaskarżenia uchwał. Powoływane zaś orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczy kwestii legitymacji czynnej do zaskarżenia uchwał w sytuacji obecności wspólnika na zgromadzeniu, które zostało prawidłowo zwołane. Przytaczany zatem przez pozwaną Spółkę pogląd Sądu Najwyższego dotyczy kwestii prawnej innej niż występująca w rozpoznawanej sprawie i wyrażony został w innym stanie faktycznym.

Zarzut skarżącego braku po stronie powoda legitymacji czynnej do zaskarżenia przedmiotowej uchwały jest więc nietrafny.

Jednakże - jak już wskazano - uchwała w przedmiocie umorzenia udziału powoda została pojęta na Zgromadzeniu, które zostało zwołane z naruszeniem przepisu art. 238 § 1 ksh, czyli doszło do tzw. „nieformalnego zwołania” zgromadzenia. W takiej sytuacji dopuszczalne było podjęcie uchwał przy zachowaniu przesłanek określonych w art. 240 ksh. Z mocy tego przepisu uchwały można powziąć mimo braku formalnego zwołania zgromadzenia wspólników, jeżeli cały kapitał zakładowy jest reprezentowany, a nikt z obecnych nie zgłosił sprzeciwu dotyczącego odbycia zgromadzenia lub wniesienia poszczególnych spraw do porządku obrad. W rozpoznawanej sprawie powyższe przesłanki nie zostały spełnione, ponieważ na Zgromadzeniu Wspólników pozwanej w dniu 8 października 2001 r. cały kapitał zakładowy nie był reprezentowany, w Zgromadzeniu brali bowiem udział wspólnicy reprezentujący 75% kapitału.

Skoro więc zaskarżoną uchwałę podjęto na Zgromadzeniu zwołanym z naruszeniem przepisu art. 238 § 1 ksh i nie zostały spełnione przesłanki ustanowione przepisem art. 240 ksh, to przedmiotowa uchwała jest nieważna jako sprzeczna z ustawą (art. 252 ksh) z uwagi na jej powzięcie z naruszeniem przytoczonych przepisów ksh.

W sytuacji gdy uchwała jest nieważna nie można skutecznie wnieść powództwa o jej uchylenie na podstawie art. 249 ksh, jako że uchylanie uchwały nieważnej jest bezprzedmiotowe. Jeżeli miałby zastosowanie „zbieg” skutków uzasadniający wniesienie powództwa z uwagi na sprzeczność uchwały z umową spółki oraz powzięcie uchwały w celu pokrzywdzenia wspólnika, na które to okoliczności powoływał się powód w danej sprawie, a uchwała jest sprzeczna z ustawą, na co również wskazywał powód, to zastosowanie ma przepis art. 252 ksh.

Powód jednak nie dochodził stwierdzenia nieważności uchwały i jego prawo do wniesienia takiego powództwa wygasło na podstawie przepisu art. 252 § 3 ksh.

Wobec zaś nieważności uchwały w przedmiocie umorzenia udziału powoda, powodowi nie służy - zgłoszone w rozpoznawanej sprawie - żądanie uchylenia tej uchwały.

Z tych względów należało - na podstawie przepisu art. 386 § 1 kpc - zmienić zaskarżony wyrok i oddalić powództwo.

Wobec oddalenia powództwa koszty procesu obciążają powoda zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Stosownie zatem do przepisów art. 98 § 1 i § 3, art. 108 § 1 i art. 109 kpc oraz § 11 ust. 1 punkt 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002 r. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) zasądzono od powoda na rzecz pozwanej Spółki kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów w postępowaniu przed Sądem I instancji. Na podstawie przytoczonych przepisów w związku z art. 391 § 1 kpc oraz § 13 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia zasądzono również od powoda na rzecz pozwanej tytułem zwrotu kosztów w postępowaniu apelacyjnym kwotę 770 zł, która obejmuje koszty wpisu od apelacji (500 zł) oraz koszty zastępstwa prawnego (270 zł).
Piotr Matysiak
www.matysiak-radcaprawny.pl
tel. 503-300-503

Kancelaria Radców Prawnych
ul. Grunwaldzka 38A/6
60-783 Poznań
tel. (061) 86-888-48
info@matysiak-kancelaria.pl
Piotr Matysiak
 
Posty: 130
Rejestracja: Czw Lip 12, 2007 8:49 pm
Miejscowość: Poznań

Wróć do SP. Z O.O.

Kto jest na forum

Użytkownicy przeglądający to forum: Brak zarejestrowanych użytkowników oraz 1 gość

cron