Umorzenie udziałów w sp. z o.o.

Moderator: prawnik24

Umorzenie udziałów w sp. z o.o.

Postprzez Piotr Matysiak » Nie Lip 15, 2007 10:18 pm

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z dnia 25 stycznia 2005 r.
I ACa 683/2004
Wprowadzenie zapisu o możliwości przymusowego umorzenia udziałów, a więc zamieszczenie w umowie postanowienia - o charakterze ogólnym i stanowiącego na razie tylko teoretyczną podstawę do dokonywania działań w ramach spółki - nie oznacza żadnego uszczuplenia praw wspólników.
Do poszerzenia katalogu przyczyn umożliwiających umorzenie udziałów nie ma zastosowania art. 246 § 3 ksh.

Uzasadnienie

Powódka H. sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o unieważnienie uchwały nr 10 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników pozwanej I. sp. z o.o. z siedzibą w W., obecnie J. sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia 28 maja 2002 r. - wobec jej sprzeczności z art. 246 § 3 ksh.

Pozwana wnosiła o oddalenie powództwa.

Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 24 marca 2004 r.

1. stwierdził nieważność uchwały nr 10 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników pozwanej I. sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie J. sp. z o.o. z siedzibą w W.) z dnia 28 maja 2002 r.;

2. zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 4.825,00 zł tytułem kosztów postępowania w sprawie, w tym 2.415,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

Rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Pozwana spółka utworzona została przez: W. sp. z o.o. z siedzibą w W., Bank (...) S.A. z siedzibą w W., Bank (...) S.A. z siedzibą w W. i R. GmbH. Przedmiotem działalności miała być m.in. budowa obiektu hotelowego w W. oraz świadczenie usług hotelarskich, gastronomicznych i turystycznych.

Zgodnie z art. 8[1] umowy spółki (w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 lutego 1997 r.), w przypadku upadłości bądź likwidacji wspólnika, jego udziały w spółce ulegały umorzeniu. Umorzenie udziałów następowało na mocy uchwały Zgromadzenia Wspólników poprzez obniżenie kapitału zakładowego spółki. W umowie nie określono, jaką większością miała być podjęta uchwała w tej sprawie. Sprawy nieuregulowane w umowie i związane z jego interpretacją zostały poddane reżimowi prawa handlowego (art. 18 umowy spółki).

W dniu 28 maja 2002 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników pozwanej spółki podjęło uchwałę Nr 10 zmieniającą treść art. 8[1] w ten sposób, że udziały wspólnika mogły zostać umorzone bez jego zgody (umorzenie przymusowe) w wypadku, gdy wspólnik prowadzi działalność konkurencyjną w stosunku do spółki, działa na szkodę spółki albo ogłoszono jego upadłość bądź likwidację. Umorzenie udziału wymaga zgody Zgromadzenia Wspólników, a uchwała w tym zakresie wymaga dla swej ważności większości 2/3 głosów i powinna określać podstawę prawną umorzenia oraz wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział, w wysokości księgowej udziału.

Powyższa uchwała została podjęta niejednomyślnie; przeciw jej przyjęciu głosowali przedstawiciele dwóch wspólników: powódki i R. GmbH - oddano łącznie 480 głosów przeciw. Na Nadzwyczajnym Zgromadzeniu reprezentowane było 100% kapitału zakładowego.

Od dnia 26 czerwca 2002 r. pozwana działa pod zmienioną firmą: J. sp. z o.o. z siedzibą w W.

Powódka prowadzi działalność usługową w zakresie hotelarstwa i gastronomii, działalność turystyczną i w zakresie wynajmu powierzchni.

Sąd Okręgowy wskazał, że treść uchwały Nr 10, dotyczącej przymusowego umorzenia udziałów, była zgodna z art. 199 § 2 ksh. W myśl powołanego przepisu, umorzenie wymaga uchwały zgromadzenia wspólników. Uchwała powinna określać w szczególności podstawę umorzenia, wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział, przy czym wynagrodzenie nie może być niższe od wysokości księgowej udziału.

W przypadku umorzenia przymusowego uchwała powinna zawierać uzasadnienie.

Jednak - co zaznaczył Sąd I instancji - dla podjęcia spornej uchwały wymagana była jednomyślność wspólników. Umorzenie udziałów stanowi bowiem uszczuplenie praw wspólników, a zgodnie z art. 246 § 3 ksh, uchwała dotycząca zmiany umowy spółki, zwiększająca świadczenia wspólników lub uszczuplająca prawa udziałowe bądź prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom, wymaga zgody wszystkich wspólników, których dotyczy.

W rozpatrywanym przypadku zatem doszło do naruszenia art. 246 § 3 ksh.

Powódka głosowała przeciw podjęciu uchwały i miała prawo kwestionować treść wprowadzonych zmian. Nawet gdyby zaakceptować stanowisko powódki, odnoszące się do konkurencyjnego charakteru jej działalności, to nie zmienia to faktu, że ustawa stawiała wymóg podjęcia uchwały jednomyślnie.

Nie budzi wątpliwości, zdaniem Sądu Okręgowego, okoliczność, iż umorzenie udziałów mieści się w zakresie uszczuplenia uprawnień wspólnika. Nie jest przy tym istotne, jak szeroki katalog przesłanek odnosi się do tego umorzenia. Jednocześnie nie jest trafne stanowisko pozwanej, że wprowadzenie nowych kryteriów umorzenia nie stanowi uszczuplenia uprawnień wspólnika, skoro umorzenie udziałów przewidywał też dotychczasowy art. 8[1] umowy spółki. Otóż każde umorzenie udziałów jest uszczupleniem uprawnień wspólnika. Nie stanowi natomiast uszczuplenia uprawnień wspólników samo wprowadzenie zapisu o możliwości przymusowego umorzenia udziałów.

Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżyła pozwana zarzucając w swej apelacji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 246 § 3 ksh.

Wskazując na powyższe wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu.

Powódka wnosiła o odrzucenie apelacji ewentualnie oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów procesu.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jest uzasadniona.

Powódka wnosiła o unieważnienie uchwały (w istocie - o stwierdzenie nieważności uchwały), a więc odwoływała się do konstrukcji z art. 252 § 1 ksh, zgodnie z którym osobom lub organom, wymienionym w art. 250 ksh (a więc zarządowi, radzie nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz poszczególnym jej członkom, wspólnikowi, który głosował przeciwko uchwale i żądał zaprotokołowania sprzeciwu, wspólnikowi bezzasadnie niedopuszczonemu do udziału w zgromadzeniu wspólników, wspólnikowi, który nie był obecny na zgromadzeniu, jedynie w przypadku wadliwego zwołania zgromadzenia, wspólnikowi, którego pominięto przy głosowaniu w przypadku pisemnego głosowania) przysługuje prawo do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały sprzecznej z ustawą. Owej sprzeczności w przypadku zaskarżonej uchwały powódka dopatruje z przepisem art. 246 § 3 ksh, w myśl którego uchwała dotycząca zmiany umowy spółki, zwiększająca świadczenia wspólników lub uszczuplająca prawa udziałowe bądź prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom, wymaga zgody wszystkich wspólników, których dotyczy.

W ocenie Sądu II instancji zarzut naruszenia przywołanego przepisu jest chybiony.

Uchwała Nr 10 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 28 maja 2002 r. powodowała zmiany dotychczasowego brzemienia art. 8[1] umowy spółki (dotyczącego przymusowego umorzenia udziałów) w istocie polegające na zmianie niejako trybu przymusowego umorzenia udziałów (poprzednio w określonych sytuacjach udziały „ulegały umorzeniu”, a więc obligatoryjnie dochodziło do ich przymusowego umorzenia - v. k. 55, natomiast obecnie udziały „mogą być umorzone”, a więc fakultatywnie następuje przymusowe umorzenie - v. k. 34), a nadto polegające na poszerzeniu sytuacji (warunków), w których takie przymusowe umorzenie zachodzić miało (uprzednio była to tylko upadłość bądź likwidacja, obecnie - obok upadłości lub likwidacji prowadzenie działalności konkurencyjnej w stosunku do spółki bądź działanie na szkodę spółki).

Wprowadzenie li tylko możliwości umorzenia udziałów nie stanowi jeszcze uszczuplenia praw udziałowych wspólnika. Samo wprowadzenie zapisu o możliwości przymusowego umorzenia udziałów, a więc zamieszczenie w umowie postanowienia - o charakterze ogólnym i stanowiącego na razie tylko teoretyczną podstawę do dokonywania działań w ramach spółki - nie oznacza żadnego uszczuplenia praw wspólników. Sąd II instancji podziela prezentowany w piśmiennictwie i judykaturze pogląd, zgodnie z którym do poszerzenia katalogu przyczyn umożliwiających umorzenie udziałów nie ma zastosowania art. 246 § 3 ksh. Podjęta w dniu 28 maja 2002 r. uchwała nie dotyczyła konkretnego wspólnika; trudno mówić o tym, że w związku z jej powzięciem doszło do umorzenia nieproporcjonalnego. Uchwała Nr 19 z dnia 28 maja 2002 r. nie uszczuplała praw udziałowych powódki, zatem do jej podjęcia nie istniał wymóg jednomyślności, tu rozumiany jako zawierający zgodę powódki (i R. GmbH). Wskazywane przez powódkę uzasadnienie braku zgody na powzięcie uchwały Nr 10 (zapis o prowadzeniu działalności konkurencyjnej ma być sprzeczny z przedmiotem działalności powódki, która także prowadzi usługi hotelowe, gastronomiczne i turystyczne, z kolei zaś zapis o działaniu na szkodę ma być narzędziem do wyeliminowania mniejszościowych wspólników) - nie może mieć zatem znaczenia dla oceny ważności uchwały z punktu widzenia jej zgodności z ustawą.

Zgodnie z art. 199 § 1 ksh udział może być umorzony, gdy umowa spółki tak stanowi; udział może być umorzony bez zgody wspólnika; przesłanki i tryb przymusowego umorzenia określa umowa spółki. Tak więc w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością dopuszczalne jest „narzucenie” umorzenia przymusowego. W myśl art. 199 § 2 ksh umorzenie udziału wymaga uchwały zgromadzenia wspólników. Uchwała powinna określać w szczególności podstawę umorzenia, wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział, przy czym wynagrodzenie nie może być niższe od wysokości księgowej udziału. W przypadku umorzenia przymusowego uchwała powinna zawierać uzasadnienie.

Zmiany, jakie wprowadzono uchwałą Nr 10, nie powodują, iżby brzmienie art. 8[1] nie odpowiadało wymogom stawianym przez przepis art. 199 ksh; nowe brzmienie omawianego postanowienia umowy spółki nie pozostaje w sprzeczności z ustawą - kodeksem spółek handlowych.

Nie było zatem podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały Nr 10 w oparciu o art. 252 § 1 ksh (pominięty w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, choć stanowiący podstawę rozważań) - jako powziętej wbrew art. 246 § 3 ksh. Również to, że w nowym brzmienia art. 8[1] umowy spółki nie przewidywała uzyskania zgody wszystkich wspólników, nie stanowi o jej wadliwości z punktu widzenia art. 246 § 3 ksh, bowiem spełnione zostały wymogi z art. 199 § 1 i 2 ksh, a poczyniony zapis nie znosi stosowania przepisu art. 246 § 3 ksh (jako aktualnego w przypadku „konkretyzacji” omawianego zapisu umowy spółki).

Wspólnik, który nie wyrazi zgody na odpowiedni zapis zmieniający umowę spółki, może dochodzić swych roszczeń na podstawie art. 249 § 1 ksh, a więc, domagając się uchylenia uchwały w przedmiocie przymusowego umorzenia udziałów, skarżyć ją jako sprzeczną z umową spółki bądź dobrymi obyczajami i godzącą w interesy spółki lub mającą na celu pokrzywdzenie wspólnika. Powódka w niniejszej sprawie nie domagała się uchylenia uchwały.

Nie zachodziły w rozpatrywanej sprawie podstawy do odrzucenia apelacji - o co wnioskowała powódka, gdyż nie zachodziły przesłanki z art. 370 kpc; zwłaszcza nie było podstaw do przyjęcia braków w postaci nieoznaczenia przedmiotu zaskarżenia, bowiem wartość ta - z uwagi na kwestionowanie wyroku w całości - była równoważna wartości przedmiotu sporu (podanej przez powódkę) i z uwzględnieniem tej wartości apelująca uiściła w terminie wpis od apelacji.

Apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu - stosownie do art. 385 kpc. O kosztach procesu orzeczono zgodnie z art. 98 i 108 § 1 kpc.
Piotr Matysiak
www.matysiak-radcaprawny.pl
tel. 503-300-503

Kancelaria Radców Prawnych
ul. Grunwaldzka 38A/6
60-783 Poznań
tel. (061) 86-888-48
info@matysiak-kancelaria.pl
Piotr Matysiak
 
Posty: 130
Rejestracja: Czw Lip 12, 2007 8:49 pm
Miejscowość: Poznań

Wróć do SP. Z O.O.

Kto jest na forum

Użytkownicy przeglądający to forum: Brak zarejestrowanych użytkowników oraz 2 gości

cron