Obowiązek dopłat

Moderator: prawnik24

Obowiązek dopłat

Postprzez Piotr Matysiak » Nie Lip 15, 2007 10:26 pm

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 3 kwietnia 2003 r.
I ACa 1186/2002
OSA 2004/8 poz. 24 str. 70
1. W sytuacji, gdy dopłaty nie są przewidziane w umowie spółki, zmiana umowy polegająca na wprowadzeniu postanowienia przewidującego możliwość nakładania dopłat, wymaga jednomyślności jako zmiana umowy zwiększająca świadczenia wspólników.
2. Bez względu na sposób sformułowania postanowienia wprowadzającego do umowy spółki instytucję dopłat nie przewidzianą wcześniej w pierwotnym brzmieniu umowy, zawsze wymagana jest zgoda wszystkich wspólników, do których ta konstrukcja prawna się odnosi.

Uzasadnienie

Strona powodowa - „Węglokoks” SA w K. domagała się stwierdzenia nieważności uchwały nr 8 podjętej przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników pozwanej „Biura Centrum” Spółki z o.o. w K. w dniu 29 listopada 2001 r., jako sprzecznej z treścią art. 246 § 3 ksh.

Pozwana wnosiła o oddalenie powództwa, zarzucając, że uchwała ta nie została zakwestionowana przez sąd rejestrowy i nie zwiększa ona świadczeń wspólników względem spółki.

Zaskarżonym wyrokiem, Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo i zasądził od powódki na rzecz pozwanej 150 zł tytułem kosztów procesu.

Sąd ustalił, że powódka jest wspólnikiem pozwanej spółki. Uchwała nr 8 podjęta w dniu 29 listopada 2001 r. stanowiła zmianę umowy spółki z dnia 9 czerwca 1994 r. i podlegała wprowadzeniu do § 8 umowy punktów 2, 3 i 4. Punkt 2 podjętej uchwały stanowi, że wspólnicy mogą być zobowiązani do dokonywania dopłat w wysokości dwukrotnej wartości nominalnej udziałów przez nich posiadanych, a pkt 3, że obowiązek wniesienia dopłat, ich wysokość i terminy w jakich mają zostać wpłacone, zostaną określone uchwałą wspólników.

W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia art. 246 § 3 ksh stanowiącego, że uchwała dotycząca zmiany umowy spółki, zwiększająca świadczenia wspólników, wymaga zgody wszystkich wspólników, których dotyczy. Sporna uchwała nie została podjęta za zgodą wszystkich wspólników, ale faktycznie nie zwiększa świadczeń wspólników. Uchwała ta tylko zapowiada, że wspólnicy mogą być zobowiązani do dopłat. Dlatego też powództwo zostało oddalone.

W apelacji, powódka zarzucając obrazę prawa materialnego, a to przepisu art. 246 § 3 ksh, polegającą na nieprawidłowej jego wykładni, wniosła o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów procesu.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ważność uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników (NZW) pozwanej spółki z dnia 29 listopada 2001 r., zmieniającej umowę spółki poprzez wprowadzenie do niej instytucji dopłat, na gruncie art. 246 § 3 ksh. Stosownie do treści tego przepisu, stanowiącego wyjątek od ogólnej reguły wyrażonej w § 1 art. 246 ksh, uchwały co do zmian umowy spółki, zwiększające świadczenie wspólników lub uszczuplające prawa udziałowe lub prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom, wymagają zgody wszystkich wspólników, których dotyczą.

Wbrew odmiennemu zapatrywaniu Sądu Okręgowego, zaskarżona uchwała jest uchwałą zwiększającą świadczenia wspólników w rozumieniu art. 246 § 3 ksh. Wymieniony przepis obejmuje m.in. obowiązek wprowadzenia dopłat. Jego kontekst systemowy, znaczenie funkcjonalne - ochrona wspólników przed takimi zmianami umowy spółki, które wprowadzałyby bez ich zgody nowe obowiązki - świadczenia wymaga wykładni w powiązaniu z innymi przepisami ksh, regulującymi dane instytucje. Instytucje dopłat regulują przepisy art. 177-179 ksh. Zgodnie z treścią art. 177 § 1 ksh, umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Dopłata stanowi specyficzny rodzaj świadczenia pieniężnego ze strony wspólników na rzecz spółki, podlegającego regulacji Kodeksu spółek handlowych. Instytucja dopłat jest czymś pośrednim między wpłatą na udziały w kapitale zakładowym a zwykłą pożyczką określoną w doktrynie mianem wewnętrznej, dotyczącej tylko wspólników, przymusowej pożyczki zaciąganej przez spółkę wobec wspólników. Dopłaty służą powiększeniu majątku spółki w celu zwiększenia efektywności jej działania.

Jedynym źródłem powstania obowiązku dopłat jest umowa spółki. Oznacza to, że obowiązek taki nie może być nałożony na wspólników bez stosownego postanowienia w umowie spółki. Wynika z tego, że tylko umowa pierwotna lub jej zmiana może przewidywać wnoszenie dopłat. Nie można tego obowiązku nałożyć nawet jednomyślną uchwałą wspólników, jeżeli umowa na ten temat milczy, a uchwała ta nie stanowi jednocześnie zmiany umowy spółki.

W doktrynie aktualnie zdaje się być ugruntowane stanowisko zasługujące na podzielenie, że obowiązek dopłat - jeżeli jest ustanowiony - dotyczy wszystkich wspólników a nie tylko niektórych, a co za tym idzie wprowadzenie instytucji dopłat do umowy, jej zmiana wprowadzająca regulacje w tym przedmiocie, musi się odbyć w szczególnym trybie, a mianowicie ilością głosów wymaganej treścią art. 246 § 3 ksh - a więc jednomyślnie. Określenie zobowiązujące do dopłat może mieć ogólny charakter. Od tego odróżnić należy konkretyzację tego obowiązku, nałożenie konkretnej dopłaty. Dopuszczalne jest zamieszczenie w umowie spółki jedynie ogólnej formuły przewidującej możliwość nakładania na wspólników obowiązku dopłat w trybie art. 177 § 1 ksh. W sytuacji, gdy dopłaty nie są przewidziane w umowie spółki, zmiana umowy polegająca na wprowadzeniu postanowienia przewidującego możliwość nakładania dopłat wymaga jednomyślności jako zmiana umowy zwiększająca świadczenia wspólników. W kwestii tej wypowiadali się przedstawiciele doktryny akcentując, że zachodzi różnica pomiędzy zmianą umowy spółki poprzez przewidzenie w niej dopiero możliwości nakładania dopłat na wspólników w trybie art. 177 § 1 ksh, gdy umowa spółki takiej możliwości nie przewidywała, od sytuacji gdy umowa taką możliwość przewiduje a tylko uchwała wspólników decyduje o nałożeniu konkretnej dopłaty (art. 178 § 1 ksh). W sytuacji zmiany umowy spółki ma zastosowanie art. 246 § 3 ksh, gdzie każdy wspólnik uczestnicząc w zakładaniu spółki lub przystępując do niej mógł się kierować okolicznością, że poza obowiązkiem wniesienia do niej wkładu nie będzie na niego nałożony żaden dodatkowy obowiązek wobec spółki. Natomiast sama uchwała „wykonawcza” realizująca postanowienie umowy spółki co do dopłat, nakładająca konkretną dopłatę, nie będącą już zmianą umowy, nie wymaga zgody wszystkich wspólników, gdyż ta została już wyrażona wcześniej przy wprowadzeniu instytucji dopłat (vide Szajkowski, Szumański [w: ] Kodeks spółek handlowych. Komentarz do art. 151-300, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2002 r., str. 568.; J. Strzępka i E. Zielińska [w: ] Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Orzecznictwo, W-wa 2001, str. 570, L. Żyzlewski: Dopłaty w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, Przegląd Prawa Handlowego 1997/7 str. 17; A. Brynika, A. Kowalczyk: Sposoby dofinansowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością... Monitor Prawniczy 2001/20 str. 1039). Poglądy te zasługują na podzielenie.

Konstatując, bez względu na sposób sformułowania postanowienia wprowadzającego do umowy spółki instytucję dopłat nie przewidzianą wcześniej w pierwotnym brzmieniu umowy, zawsze wymagana jest zgoda wszystkich wspólników, do których ta konstrukcja prawna się odnosi.

W świetle powyższego, stanowisko sądu I instancji oparte na literalnym brzmieniu art. 246 § 3 ksh nie może się ostać, jako prowadzące do obejścia wymogu jednomyślności - przy wprowadzeniu zmiany umowy spółki przewidującej możliwość wprowadzenia dodatkowych, nie przewidzianych w umowie obowiązków finansowych wspólników, pozbawiając ich jednocześnie ustawowo przyznanej ochrony. Ponieważ jest poza sporem, że przy podjęciu objętej sporem uchwały wymaganej zgody wszystkich wspólników nie było, uchwała ta podjęta została z naruszeniem bezwzględnie obowiązującego przepisu art. 246 § 3 ksh, co czyni powództwo zasadnym. Dlatego też na podstawie art. 386 § 1 kpc zaskarżony wyrok podlegał zmianie w sposób opisany w sentencji na podstawie art. 252 § 1 ksh w związku z art. 246 § 3 ksh. O kosztach orzeczono stosownie do wyniku sporu w oparciu o art. 98 kpc.
Piotr Matysiak
www.matysiak-radcaprawny.pl
tel. 503-300-503

Kancelaria Radców Prawnych
ul. Grunwaldzka 38A/6
60-783 Poznań
tel. (061) 86-888-48
info@matysiak-kancelaria.pl
Piotr Matysiak
 
Posty: 130
Rejestracja: Czw Lip 12, 2007 8:49 pm
Miejscowość: Poznań

Wróć do SP. Z O.O.

Kto jest na forum

Użytkownicy przeglądający to forum: Brak zarejestrowanych użytkowników oraz 1 gość

cron